ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ

Ο Αποστολιάς (πρώην Κάτω Κάνιανη) είναι θυγατρικός οικισμός της Πάνω Κάνιανης (το σημερινό Οινοχώρι), σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα της 9ης Σεπτεμβρίου 1927 (ΦΕΚ 206/1927) μετονομασίας των δύο οικισμών. Βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Γκιώνα σε υψόμετρο 520 μ. και ανήκει σήμερα στο Δήμο Δελφών. Αυτονομήθηκε το έτος 1952 που ως τότε αποτελούσε ενιαία κοινότητα με την μητρόπολη, ενώ το έτος 1997 προσαρτήθηκε στο δήμο Γραβιάς.

Πρόκειται αρχικά για αποκλειστικά γεωργικό και κτηνοτροφικό οικισμό που δημιουργήθηκε περίπου το 1830, από κατοίκους που μετακινήθηκαν από τον μητροπολιτικό οικισμό, καθότι τα χειμαδιά τους και οι περισσότερες από τις καλλιέργειές τους βρισκόντουσαν κοντά στην περιοχή του ποταμού Αποστολιά. Στον ποταμό αυτό βρισκόταν το χάνι δύο αδελφών, του Αποστόλη και του Λιά (Ηλία) – Κουδουναίικο χάνι μετέπειτα – και πιθανότατα από αυτό προήλθε και το σημερινό όνομα του οικισμού.

Μια άλλη εκδοχή είναι ότι το νέο όνομα προήλθε από τον ναό των Αγ. Αποστόλων, που κτίστηκε εις ανάμνηση του ομώνυμου ναού της Πάνω Κάνιανης, μικρό εκκλησάκι που υπάρχει και σήμερα. Πράγματι, η κοιτίδα του οικισμού ήταν η περιοχή γύρω από το ναό των Αγ. Αποστόλων, τα σημερινά Ζαρλέικα. Σε αντίθεση με άλλους οικισμούς όπου ο κύριος ναός βρίσκεται στο κέντρο αυτών, λόγω της μορφολογία του εδάφους δεν έγινε το ίδιο και στην Κάτω Κάνιανη, όπου η οικιστική ανάπτυξη συνέβη εντελώς ανεξάρτητα από αυτόν. Ο Ιερός Ναός των Αγίων Αποστόλων κτίσθηκε το 1882, μέσα σε πενήντα ημέρες, από δωρεές των κατοίκων, συνολικού κόστους 3000 δρχ (βλ. ΕΓΓΡΑΦΑ).

Μακρινή καταγωγή του Αποστολιά είναι η περιοχή της Ηπείρου, από την οποία ήρθανε οι πρώτοι κάτοικοι (Κοτσιμπαίοι – Σουλιαίοι) με αρχική διαμονή την Πάνω Κάνιανη. Για το λόγο αυτό και τα δύο παραπάνω ονόματα είναι κοινότατα και απαιτήθηκε (και απαιτείται ακόμη ) η χρήση παρανομάτων.

Αν και η γεωργία και η κτηνοτροφία ήταν οι βασικές αρχικά οικονομικές δραστηριότητες των κατοίκων, με την ανάπτυξη της μεταλλευτικής δραστηριότητας στην περιοχή, η εξόρυξη βωξίτη αποτέλεσε την κύρια απασχόλησή τους, μεταβάλλοντας τη γεωργία και την κτηνοτροφία σε βοηθητικές δραστηριότητες.
Το χωριό γιορτάζει στις 30 Ιουνίου, ημέρα εορτής των Αγίων Αποστόλων, ενώ γιορτάζει και στις 8 Σεπτεμβρίου τη Γέννηση της Θεοτόκου στο εκκλησάκι της Παναγίτσας, λίγο ψηλότερα από τον οικισμό, στη θέση Άγιος Βασίλειος.